Artist proof: wat betekenen AP, EA, HC en 15/100 op een prent?

Wat betekent 15/100 op een prent?

Een oplage wordt genummerd als een breuk: 15/100 is de vijftiende afdruk uit een oplage van honderd. Oplagen lopen van een paar stuks tot meer dan duizend. Gesigneerde oplageprenten zijn meestal door de kunstenaar gesigneerd, genummerd en vaak gedateerd, en na het drukken van de oplage wordt de drukvorm vaak vernietigd.

AP, EA, PP, HC, BAT en TP

Deze termen zijn internationaal, en de definities hieronder komen van Tate (Londen) en internationale prenthandelaren. Een Nederlandse museumbron die ze uitlegt, hebben we nog niet gevonden; zodra die er is, voegen we hem toe.

Afkorting	Voluit	Betekenis
AP	Artist's proof	Afdruk voor de kunstenaar, gelijk aan de oplage
EA	Épreuve d'artiste	Franse term voor AP, vaak in Romeinse cijfers genummerd (I/V)
PP	Printer's proof	Afdruk voor de drukker of uitgever
HC	Hors commerce	Buiten de oplage, oorspronkelijk niet bedoeld voor verkoop
BAT	Bon à tirer	"Goed om te drukken": de proef die de standaard voor de drukker vastlegt
TP	Trial proof	Proefdruk van voordat de plaat of het blok af was

Hoeveel artist proofs zijn normaal?

Een traditie, geen regel, is dat het aantal artist proofs rond de 10% van de oplage ligt. Een voorbeeld uit de collectie van Tate: 94 genummerde afdrukken uit een oplage van 120, plus 12 AP's en 10 PP's. Let op voor de btw: voor zeefdrukken en giclées geldt het 9%-tarief tot een oplage van 250. Zie btw op kunst.

Is een artist proof meer waard?

Daar is geen vaste regel voor, en bronnen spreken elkaar tegen. Sommige handelaren rekenen een meerprijs omdat er minder AP's zijn; anderen zien geen verschil. Een AP is in elk geval niet automatisch waardevoller dan een genummerd exemplaar. Wil je het weten voor een specifiek werk, kijk dan naar recente veilingresultaten van dezelfde prent.

Met potlood gesigneerd of "gesigneerd in de plaat"?

Een handtekening met potlood onder de prent is met de hand gezet. "Gesigneerd in de plaat" betekent dat de handtekening in de drukvorm zit en dus mee is afgedrukt. Dat is geen handsignatuur. Voor de Belastingdienst moeten zeefdrukken en giclées met de hand gesigneerd en genummerd zijn om als kunstvoorwerp te gelden.

Wat betekent "gesigneerd en genummerd"?

Gesigneerd en genummerd betekent dat de kunstenaar twee dingen met de hand heeft bijgeschreven: de handtekening en het nummer van die afdruk binnen de oplage. Je ziet het meestal in potlood onder de afbeelding, met het nummer links en de signatuur rechts. Het zegt dat de kunstenaar de afdruk heeft gezien en goedgekeurd, en het maakt het exemplaar traceerbaar binnen de oplage.

Wat het niet zegt: dat de prent daarom zeldzaam of waardevol is. Dat hangt af van de omvang van de oplage en van de kunstenaar, niet van het feit dat er iets onder staat. Kun je de handtekening niet lezen, dan helpt signatuur herkennen: dezelfde databases werken ook voor prenten.